O prirodi, duhu i misiji Galerije Matice srpske puno govori njen grb, izrađen po uzoru na prvi i autentični Matičin pečatnjak, koji danas krasi fasadu palate ove ustanove – košnica između dva drveta iz koje izleću pčele, kao simbol mesta u kojem se sakuplja „nektar srpskog kulturnog nasleđa“. Ispod ovog amblema nalaze se dveri koje vode u likovni trezor najstarijeg srpskog književnog, kulturnog i naučnog društva, koje ove godine slavi puna dva veka od osnivanja.

Galerija je iznikla iz Matice srpske, čiji jubilej obeležava velikom izložbom umetničke zbirke ove najstarije srpske institucije, kao i nizom drugih programskih događaja. Reč je o ustanovi kulture od nacionalnog značaja, u punom smislu reči, prepoznatljivoj po vrsnoj kolekciji srpske umetnosti od kraja 16. veka do danas. U njoj se nalazi oko 12.000 dela, među kojima i remek-dela Teodora Kračuna, Konstantina Danila, Katarine Ivanović, Đure Jakšića, Paje Jovanovića, Uroša Predića, Save Šumanovića i mnogih drugih. Istorija ove kolekcije zapravo je istorija srpskog naroda, umetnosti i kulture, a dela koja čuva pouzdano su svedočanstvo nacionalnog duha, ideala i višegeneracijskih duhovnih stremljenja.
Kako je u monografiji „Ponos nacije“, izdatoj povodom 175. rođendana Galerije, navela upravnica dr Tijana Palkovljević Bugarski, u pitanju je jedinstvena nacionalna ustanova koja je oduvek dokazivala „koliko je srpska kultura deo evropskog vidokruga“, ali je i bila prostor za saznavanje sopstvene prošlosti. Potekla je od privatne inicijative Srba, „patriota, spremnih da ulože kapital u društvo koje će čuvati i negovati srpski jezik i kulturu“.

Zato ima posebno mesto kao jedina republička institucija od nacionalnog značaja koju nije osnovala država, već Matica srpska. Od osnivanja 1847. godine u Pešti prošla je kroz veliku transformaciju, da bi 1933. bila otvorena za javnost u Novom Sadu kao muzej.
„Galerija Matice srpske ima posebnu čast i odgovornost jer je proistekla iz jedne od najvažnijih kulturnih institucija srpskog naroda. Matica srpska je tokom dva veka postojanja pokazala izuzetnu sposobnost da u svakom vremenu pronađe svoj put, da se prilagođava društvenim promenama, a da pritom ostane verna svojim temeljnim ciljevima – negovanju vrhunskih dometa srpske kulture, nauke i književnosti. Upravo zahvaljujući toj snazi i kontinuitetu, Matica srpska i danas predstavlja jedan od ključnih stubova našeg kulturnog identiteta, dok Galerija kroz svoju umetničku zbirku čuva, tumači i predstavlja javnosti dragoceno nasleđe koje je nastajalo zahvaljujući generacijama umetnika, dobrotvora i kulturnih poslenika“, kaže Tijana Palkovljević Bugarski, koja je i sama nedavno obeležila jubilej – 25 godina rada u ovoj značajnoj ustanovi kulture.
Značaj Galerije Matice srpske potvrđuju i posete brojnih uglednih gostiju i državnika. Nekadašnji predsednik Jugoslavije Josip Broz Tito je sa suprugom Jovankom 1969. godine obišao izložbu „Savremeni likovni umetnici Vojvodine“. Srpski patrijarh Pavle posetio je Galeriju 1990. godine, povodom izložbe kojom je obeleženo 800 godina Hilandara. Galeriju Matice srpske je 2016. godine obišao i britanski kraljevski par, kralj Čarls Treći sa suprugom Kamilom. Među značajnim posetiocima izdvaja se i francuski predsednik Emanuel Makron, koji se 2024. godine, u društvu predsednika Srbije Aleksandra Vučića, upoznao sa najvrednijim delima stalne postavke.

Kompletan tekst pročitajte u našem Dipos magazinu.